Bir ülkenin ya da bölgenin mutfak kültürü; o bölgenin tarihi, coğrafyası, günlük yaşamı, hatta yönetim biçimi hakkında bize önemli bilgiler veren kaynaklardır. Balkanlar gibi yüzyıllardır değişik kültürlere ev sahipliği yapmış bir coğrafyada ortaya çıkan yemek kültürü de bir o kadar zengin ve geçmişi hakkında sırlar veren bir yapıda. 500 yıldan fazla Osmanlı İmparatorluğu hâkimiyetinde kalan bu topraklarda halen sürülebilen izler kaldığı gibi, Türk mutfağında da Balkanlar’ın köklerini görmek mümkün…

Tabii ki aynı coğrafyada da olsa her ülkenin mutfak kültürü ufak tefek farklılıklar gösteriyor. Makedonya, Bulgaristan, Sırbistan, Bosna Hersek, Karadağ, Kosova, Yunanistan… Hepsi birbirinden zengin ve köklü mutfak kültürüne sahip. Bizim burada hepsini tek tek anlatmamız zor ama genellikle et ve hamur işlerinin başrolde olduğu Balkan mutfağının öne çıkan yemeklerini gelin hep birlikte yakından tanıyalım.

 

Börek (Burek-Pita-Pide)

Balkan mutfağı denince akla gelen ilk lezzet hiç şüphesiz ki börek. Çok kültürlü, köklü geçmişin birikimiyle yoğurulmuş bu mutfakta hamur işinin her türlüsünü bulmak mümkün. Çokça maharet isteyen el açması onlarca börek çeşidinin içerisinde öne çıkansa meşhur pırasalı börek ve Boşnakların her damak zevkine hitap eden eşsiz mantısı klepa.

 

Kuru Et (İsli Et)

Balkan mutfağı için hamur işleri kadar et ve et ürünlerinin de önemi büyük. Özellikle eti daha uzun süre saklamak için geliştirdikleri isle ve tuzla pişirme yöntemiyle elde edilen kuru et, Balkan mutfağının çok önemli bir parçası. İlk denemenizden itibaren favori lezzetleriniz arasına gireceğini iddia ettiğimiz isli etle yapılan kuru fasulyenin tadına ise doyum olmuyor.

 

Kuru Fasulye (Tavche Gravche)

Tam da adının hakkını veren, tavada ya da güveçte neredeyse susuz diyebileceğimiz şekilde pişiyor Balkanların kuru fasulyesi. İri taneli, genellikle etsiz, üzerinde kırmızı acı biberle servis edilen bu lezzet Balkanlar’da özellikle de Makedonya’daki esnaf lokantalarında en güzel örnekleriyle sizi bekliyor.

 

Kebap (Cevapi-Cevapcici)

Balkanlar’da et ve et ürünlerinin sevilerek tüketildiğinden bahsetmiştik. İşte karşınızda Balkan kebabı olarak adlandırabileceğimiz cevapi. Daha çok bizdeki İnegöl köfteye benzeyen bu kebap, genellikle pide ya da ekmek arasında servis ediliyor, yanındaki kaymak ve kıyılmış soğan ile de lezzetine lezzet katıyor.

 

Balkan Köftesi (Pleskavitsa)

Sanırız köfte dünyanın her yerinde severek tüketilen en güzel yemeklerden biri. Balkan insanlarının da köfte aşkı gözle görülür derecede. Pleskavitsa da bu coğrafyanın en sevilenlerinden. Hamburger köftesi gibi kocaman ve sulu olan bu lezzetin özelliği oldukça yağlı bir etten yapılması ve etinin makine yerine satırla çekilmesi.

 

Kaymaklı Biber Turşusu (Soka)

Balkan mutfağının et ve hamurdan sonraki göz bebeği ise hiç şüphesiz ki biber ve kaymak. Biberin çok sevildiği bu coğrafyada kahvaltıdan akşam yemeğine kadar her öğünde farklı versiyonlarını bulmak mümkün. Soka da kaymakla doldurulan tombul sarı biberlerle yapılmış bir turşu ki bu özelliği ile tamamen Balkan mutfak kültürünü birebir yansıtan yemeklerin başında geliyor.

 

Ajvar (Lütenitsa)

Balkan insanlarının biberi ne kadar sevdiğinden bahsetmişken, başrolde biberin olduğu, çeşitli malzemeler ve baharatlarla tatlandırılan, sabah kahvaltılarının vazgeçilmezi ajvar, Bulgaristan’daki adıyla lütenitsa’dan bahsetmemek olmaz. Közlenmiş patlıcanın lezzetine lezzet kattığı bu sosu deneyenin bir daha vazgeçmesi imkânsız.

 

Elbasan Tava

Gelelim Balkanlar’ın bir diğer imza yemeğine. Haşlanmış kuzu etinin yoğurt, sarımsak ve yumurtalı bir sosla fırında kızarana kadar pişmesiyle oluşan Elbasan tava, Balkan mutfağının bize en güzel armağanlarından. Günümüzde tavuk ve dana etiyle de yapılan versiyonları olmasına rağmen ismini aldığı Arnavutluk’un Elbasan şehrinde kemiklerinden ayrılmadan kuzu kol ve but ile hazırlananı çok makbul ve meşhur.

 

Kaçamak

Şimdi gelelim Balkan mutfağının en farklı yemeklerinden birine. Kaynar suya atılan mısır ununun önce bir güzel pişirilip ardından üzerine biberli, sarımsaklı bol tereyağı dökülmesiyle servis edilen kaçamak, tam da bu topraklara ait bir lezzet. Aynı şekilde pişirilen mısır ununun üzerine bal, pekmez ya da şeker dökülerek yenen tatlı versiyonu da mevcut.

 

Balkan Salatası (Şopska)

İçeriğindeki malzemelerle bizdeki çoban salatasını andıran, üzerindeki peynirle Yunan salatası (Greek salad)’dan rol çalan şopska’yı Balkanlar’daki her kafede bulmanız ve sıcak bir Balkan gününde doyurucu bir öğle yemeği olarak tercih etmeniz mümkün.

 

Flija

Hamur, Balkan insanının elinde bambaşka bir şeye dönüşüyor. Balkanlar’dan çıkan her hamur işi adeta birer sanat eseri. O eserler arasında en kıymetlisi ise Arnavut mutfağının en gözde yemeklerinden flija (fliya). Yapımı oldukça zor olan bu böreği öyle her gün bulmanız biraz zor ama siz gezinizde flija yapan bir yer görürseniz bu lezzeti mutlaka deneyin deriz.

 

Kapama

Altta karabiberli, salçalı pilav, üstünde haşlanmış kuzu, tavuk veya dana eti. İşte karşınızda hem Balkanlar’ın hem de Balkan göçmenlerinin olmazsa olmazı: kapama. Özellikle bayram sofralarını şenlendiren bu lezzetin sabah kahvaltısında tüketildiğini söylesek şaşırır mısınız?

 

Kaymaçina

Evet, gelelim Balkan mutfağının tatlılarına. Süt, yumurta ve şekerin bir güzel çırpılıp fırında üzeri nar gibi kızarmasıyla hazırlanan bu lezzetin tarifi yok. Hafif, sütlü ve yumuşacık bir lezzet olan kaymaçina’ya en yakın lezzet krem karamel diyebiliriz.

 

Akıtma (Palaçinka)

Tüm dünyada krep, Balkan ve Trakya’da bilinen adıyla akıtma. Boza kıvamındaki hamurun yağlanmış kızgın tavayla buluşmasından doğan bu lezzet, tatlı ya da tuzlu olarak tüketilebiliyor. Akıtma ve palaçinka arasındaki en önemli fark da akıtma hamurunda maya bulunması. Mayasız hazırlanan palaçinka ise daha çok reçel, meyve ve çikolata ile servis ediliyor.

 

Krofne

Balkan mutfağının bir diğer imza tatlısı ise krofne. İçinde marmelat saklı, yağda kızartılan bu ponçik hamur topları, piştikten sonra üzerine pudra şekeri serpilerek tüketiliyor ve ortaya Balkanlar’da her yerde kolaylıkla bulabileceğiniz eşsiz bir lezzet çıkıyor.

 

Kifla

Fransızların kruvasanı varsa, Bulgaristan’ın da kifla’sı var! İçerisi istediğiniz meyvenin marmelatlıyla dolu kifla, kruvasanın biraz daha hamurlusu. Sabah kahvaltılarının vazgeçilmezi kifla’nın eşlikçisi bir bardak tavşankanı çay!

 

Balkan Şekerparesi (Dudove)

Balkan mutfaklarının bir diğer vazgeçilmez lezzeti ise dudove. Balkan şekerparesi olarak adlandırabileceğimiz bu tatlının farkı, fındık yerine ceviz kullanılarak hazırlanması. Balkanlar’da gittiğiniz her restoranda bulabileceğiniz bu tatlıyı yemeğin üzerine bir bardak çayla mutlaka deneyin.

 

Boza

Şimdi bozanın neresi Balkanlar’a özgü dediğinizi duyar gibiyiz. Ama özellikle Bulgaristan’da rastlayacağınız bu boza önceki içtiklerinize hiç benzemiyor, çünkü bu boza ekşi değil, tatlı! “Tatlı boza mı olurmuş?” ön yargılarını bırakın ve bulursanız bu bozanın keyfini çıkarın, bizden söylemesi.

Balkan lezzetlerini yerinde keşfedeceğiniz uçuşunuzu bugünden planlamak için hemen Atlasglobal’i ziyaret edin.

Write A Comment

15 − seven =